چرا آیت الله سیستانی، شرکت در انتخابات را واجب نکرد؟

به گزارش راهبرد معاصر؛ با وجود اعلام نتایج نهایی انتخابات عراق، یکی از عواملی که همچنان در محافل تحلیلی منطقه مورد توجه است، میزان مشارکت پایین رای دهندگان نسبت به دوره های قبلی است. بسیاری، فتوای آیت الله سیستانی در رابطه با عدم وجوب شرکت در انتخابات را عامل این افت مشارکت دانسته اند. در همین رابطه، عبدالکاظم الجابري، تحلیلگر عراقی پایگاه خبری- تحلیلی "المعلومه" عراق، در یادداشتی اختصاصی برای "راهبرد معاصر"، علت احتمالی چنین فتوایی را مورد بررسی قرار می دهد.

آیت الله سیستانی، مرجع دینی عراق، پس از سال 2003 حامی دموکراسی در این کشور بوده و به عبارتی، این جریان را واجب اعلام کرده و آن را بر اشغال گران تحمیل نمود. مرجعیت نام برده با پافشاری بر نگارش قانون اساسی توسط عراقی ها، عملا در راستای پیاده سازی دموکراسی گام برداشت. آیت الله سیستانی تأکید داشت هیئت نگارش قانون اساسی باید منتخب ملت عراق باشند و پس از انشاء، به رای گذاشته شود تا یک "قراردادی اجتماعی" برای به نظم در آوردن امور گردد.

پس از به نتیجه رسیدن این مهم و تعیین هیئت نگارنده قانون اساسی، تدوین و اجرای آن، دو اصل مهم، نصب العین قرار گرفت: اول، انتخاب پارلمان و دوم انتخاب حکومت ملی. آیت الله سیستانی در این برهه، متمرکز بر مردم عراق شد و آز آن ها خواست مشارکت حداکثری در انتخابات را به نمایش گذارند و حتی آن ها را به انتخاب فهرستی خاص، سفارش کرد. در واقع آیت الله سیستانی به دلیل اینکه مردم عراق به دموکراسی نا آشنا بوده اند و سال های زیادی را زیر سیطره بعث سپری کرده بودند، و همینطور به خاطر حضور نیروهای اشغالگر، چنین تحلیل می کرد که آن ها در این مرحله قدرت تحلیل درست از موقعیت را ندارند در نتیجه کمر به راهنمایی و ارشاد مردم بست تا آن ها را در مسیر دموکراسی قرار دهد.

در خلال حکومت های پی در پی، مرجعیت دینی کاملا مراقب اوضاع بوده، مسائل را تبیین می کرده و راه حل ارائه می داد. با وجود بی توجهی مسئولان امر به توصیه های مرجعیت عراق، ایشان به ارائه راه حل ادامه داد و بر واجب بودن شرکت در انتخابات اصرار داشت.

اما، این بار مرجعیت دینی در برابر امور سیاسی سکوت اختیار می کرد و تمام توجه خود را به سازندگی اجتماعی و عقایدی متمرکز ساخت. این سازندگی در واقع اساس صلاح و اصلاح انسان بوده چون به صورت ایجابی بر اصلاح سیاسی بازتاب می یابد. سیستانی، مدت ها بود که مستقیما، سخن سیاسی نگفته بودند و در نتیجه بعضی از گروه ها و احزاب به دروغ شعارهایی را به ایشان منتسب کرده و شایعه پراکنی می کردند ولی با نزدیک شدن به موعد انتخابات، مرجعیت عالی قدر، اقدام به انتشار بیانیه ای کرد که نقشه راهی برای کسانی شد که می خواهان اصلاح و دگرگونی با رای دادن خود بودند.

نکته قابل توجهی که در این بیانیه وجود داشت، واجب نکردن شرکت در انتخابات و واگذاری تصمیم در این رابطه به عهده رای دهندگان بود؛ وی تاکید داشت مشارکت در انتخابات حق همه شهروندان واجد الشرایط است و چیزی جز مقتضیات منافع والای ملت و کشور آن ها را ملزم به شرکت در انتخابات نمی کند و هرکس که از حق خود کوتاه بیاید راه را از طرق رأی دادن هواداران، برای آدم های فاسد و شکست خورده باز خواهد کرد . با موشکافی بیانیه صادره، در می یابیم که آیت الله سیستانی دموکراسی عراقی، پارلمان و حکومت را در مسیر تثبیت شده خود پنداشته است. بنابراین ملزم کردن مردم به شرکت در انتخابابت هیچ توجیهی ندارد و بهتر است که آن ها خود تصمیم گیری در این مورد را انجام دهند و در تصمیم گیری از فکر خود برای انتخاب شخصی صالح – که خود مرجعیت مشخصات وی را داده- مدد بگیرند.